Kinh tế Việt Nam: "Đổi mới 2.0"

 

 

Nguồn Tuần báo Kinh tế số 48, ngày 26.11.2007

 

Người dịch: Hồ Thành Công

Lời mở đầu của người dịch: Tựa bài viết "Đổi mới 2.0" không những nhắc chúng ta nhớ đến thời kỳ đổi mới đầu tiên tại Việt Nam vào năm 1986, mà c̣n đến đổi mới lần hai sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại Thê giới (WTO) năm 2006 với tư cách là thành viên thứ 150 của tổ chức này. Mặt khác, cách viết làm chúng ta liên tưởng đến Web 2.0, một Platform mới trong công nghệ thông tin. 

Việt Nam với mức lương thấp, với những người trẻ tuổi nhiều tham vọng, đổi mới mạnh mẻ: Bên cạnh Trung Quốc và Ấn Độ, Việt Nam đang phát triển thành một nước đáng lưu ư tại châu Á.


Đổi mới 2.0

Trong khu đất nhỏ, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, một nhóm nhỏ những người trẻ tuổi đang đi dạo chơi thong thả, cách biệt cái ồn ào và vội vả của cái thủ đô này.

Trường Đại học Bách khoa là một trong những trường đại học nổi tiếng tại Việt Nam. Kỹ thuật điện tử, cơ khí là những ngành mà phần lớn sinh viên đang theo học. Những sinh viên tốt nghiệp không phải lo toan ǵ về việc t́m việc làm. Những công ty trong nước và nước ngoài đang đón chờ họ với những hợp đồng lương cao. Sinh viên Tùng cho biết: "Em muốn làm việc một công ty nước ngoài của châu Âu hay Mỹ. Ở các công ty nước ngoài th́ ḿnh có thể kiếm đươc nhiều tiền và nhiều khả năng thăng tiến".Vào những năm gần đây, Việt Nam có tốc độ tăng trưởng cao. Các công ty nước ngoài của Mỹ, châu Âu và Nhật Bản, muốn đầu tư tại Việt Nam. Tại Việt Nam, mức lương thấp hơn nước láng giềng Trung Quốc, với những người trẻ tuổi nhiều tham vọng, và chính phủ Việt Nam đổi mới kinh tế mạnh mẻ trong một đất nước lớn như Đức và 85 triệu dân nhiều hơn Đức một ít. Nhưng Việt Nam năm nay có tốc độ tăng trưởng kinh tế 8,2 % theo dự kiến của Vina Capital tai TP.HCM, tức trước đây là Sài G̣n. Về tốc độ tăng trưởng kinh tế th́ Việt Nam chỉ đứng sau Trung Quốc. Một nửa dân số Việt Nam dưới 24 tuổi. Cấu trúc dân trí này hứa hẹn Việt Nam một nền kinh tế phát triển năng động. Lam Don, CEO của Vina Capital, cho biết Việt Nam, sau Trung Quốc và Ấn Độ, là nước thứ ba sẽ viết lên lịch sử phát triển của Viễn Đông.

Vào đầu những năm 80, chính phủ bấy giờ đă thực hiện đổi mới với những thay đổi theo mô h́nh của Trung Quốc, với nhiều thành công. Năm 1997 th́ xảy ra khủng hoảng tài chính tại châu Á. Cùng lúc ấy, chính phủ phải giảm tốc độ đổi mới. Nhưng điều đó bây giờ đă rời vào lăng quên. Sự phát triển của nước láng giềng Trung Quốc cũng ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Hiện nay đổi mới 2.0 đă bắt đầu.

Tương tự Thượng Hải

Có thể thấy tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng. Tại đây, các hăng tên tuổi đă có mặt như Gucci, Louis Vuitton hay Prada thể hiện trên đường phố. So với năm trước, trong 9 tháng đầu tiên của năm nay, doanh thu bán rẻ tăng 24 %.

Sức mua xuất phát từ nguồn nhập khẩu. Từ năm 1990, mức xuất khẩu c̣n nhanh hơn Trung Quốc. Những hăng như Canon, Panasonic và Samsung cho xây dựng tại Hà Nội hết nhà máy này đến nhà máy khác. Hăng Intel sẽ xây dựng tại TP.HCM một nhà máy sản xuất trị giá 1 tỉ USD. Các công ty nước ngoài đầu tư 14 tỉ USD, 50% nhiều hơn năm trước, tại Việt Nam, bằng 1/4 mức đầu tư hằng năm vào Trung Quốc.

Phần lớn các nhà đàu tư đến từ Nhật Bản, Đài Loan, Singapore và Nam Triều Tiên. Cho đến nay, những hăng Đức đầu tư rât dè dặc vào Việt Nam. Những hăng Đức như van Laack từ Mönchengladbach, hay Triumph, đă có những nhà máy sản xuất thành công tại Việt Nam. Hăng Metro, hiện nay đă có 8 cửa hàng lớn, dự kiến mở thêm 2 cửa hàng. Hăng Daimler cũng là nhà đầu tiên lớn. Nhưng Ông Jan Noether, trưởng pḥng thương mại nước ngoài của Đức, cho rằng "Việc kinh doanh vẫn c̣n rất chậm". Trong năm qua, các công ty Đức đă đầu tư 6,5 triệu đô la vào Việt Nam. Vào những tháng cuối này, th́ nhu cầu từ các công ty Đức gia tăng rơ rệt.

Thomas Schneider mở nhà máy sản xuất hàng da từ 18 tháng nay tại Guangzhou gần Hồng Kông. Ông Schneider cung cấp ghế ngồi xe hơi cho các hăng Mazda và Ford, cũng như hăng giầy Timberland , Puma và Rockport. Giờ đây, Trung Quốc muốn bỏ những ưu tiên về thuế và hải quan. V́ vậy, Ông bay sang Hà Hội để t́m đất mở nhà máy. Ngoài ra, Ông nói lương công nhân ở Việt Nam c̣n rẻ hơn tại Trung Quốc.

Việt Nam không chỉ thu hút v́ tiền lương công nhân, trở thành một nơi đầu tư lư tưởng và một khả năng lựa chọn bên cạnh Trung Quốc. Từ khi Việt Nam vào WTO, chính phủ Việt Nam dưới sự lăng đạo của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đă cải thiện những điểu kiện đầu tư. Một điều luật mới cho phép cấp nhanh giấy phép đầu tư. Việc mua đất của người nước ngoài cũng dễ dàng hơn, giảm thuế. Ngoài ra, chính phủ Việt Nam đă mở cửa nhiều ngành cho những nhà đầu tư nước ngoài, như năng lượng, viễn thông. bảo hiểm, ngân hàng, cũng như dược phẩm. Ông Lâm, CEO của Vina-Capital cho rằng, tất cả sẽ tạo ra sự bùng nổ đầu tư vào những năm tới.

Theo đánh giá của Ngân hàng Phát triển châu Á th́ khả năng cung cấp lực lượng lao động hằng năm tăng 2,6 % gấp đôi mức trung b́nh tại châu Á. Tốc độ phát triển dân số ở mức 1,3 %, cao hơn mức trung b́nh là 0,4 %. Một khó khăn hiện nay là lực lượng lao động chuyên nghiệp cao cấp vẫn c̣n khan hiếm. 16 % học sinh phổ thông học đại học tại Việt Nam, trong khi tại châu Á là 20 %. Những trường đại học tốt như Đại học Bách khoa Hà Nội c̣n quá ít. V́ sự khan hiếm này, mà mức lương tăng hàng năm từ 30 đến 50 %, như kết quả thăm ḍ của Deutsche Bank. Một điểm yếu của sự phát triển kinh tế tại Việt Nam là mức lạm phát cao. Với 8,8 % trong tháng 9, th́ mức lạm phát đă đạt mức kỷ lục. Nguyên nhân của sự tăng giá này là sự khang hiếm nguồn thực phẩm.

Những khó khăn cũng dễ nhận rơ trong thời gian qua là vấn đề cơ sở hạ tầng. Hải cảng, sân bay và mạng lưới giao thông không c̣n hy vọng bị quá tải. Việc mở rộng được thực hiện cho đến nay rất chậm chạp. Ông Noether cho rẳng "Tại điểm này th́ Trung Quốc với cơ sở hạ tầng tốt vẫn chiếm ưu thế". TP.HCM, một trung tâm kinh tế, muốn xây dựng đường xe điện ngầm trị giá gần một tỉ đô la. Siemens hy vọng sẽ nhận được dự án. Và sinh viên Tùng cho rằng: "Nhận được việc làm tại Siemens là tốt nhất".                        

München, tháng 12.2007

MK  

Cập nhật lần cuối 12.01.2008 

Một vài ghi chú của người dịch: